en
Hội thảo Công bố Chỉ số công khai Ngân sách tỉnh (POBI) 2018
16:06:32 13/06/2019

Ngày 12.6.2019, tại Hà Nội Trung tâm Phát triển và Hội nhập và Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách đã tổ chức Hội thảo Công bố Chỉ số công khai Ngân sách tỉnh (POBI) 2018.

PGS.TS Vũ Sỹ Cường, thay mặt nhóm chuyên gia thực hiện khảo sát POBI 2018, đã trình bày các kết quả chính của khảo sát. Trong số 63 tỉnh được khảo sát trong POBI 2018 có 10% số tỉnh công khai “đầy đủ”, 43% công khai “tương đối đầy đủ”, 33% công khai “chưa đầy đủ” và 14% “ít” công khai. Kết quả POBI 2018 nhìn chung cho thấy đã có sự cải thiện trong mức độ công khai ngân sách tại địa phương: Không còn tỉnh nào có điểm POBI bằng 0 so với 4 tỉnh có điểm POBI bằng 0 năm 2017. 6 tỉnh được xếp vào nhóm A (công khai “đầy đủ”) theo thứ tự giảm dần gồm Vĩnh Long, Bà Rịa – Vũng Tàu, Đà Nẵng, Vĩnh Phúc, Quảng Nam và Hậu Giang. Cần chú ý là Hậu Giang và Tây Ninh có sự vận động và cải thiện đáng kể: năm 2017 hai tỉnh này chỉ xếp hạng cuối cùng thì năm nay đã cải thiện lên hạng 6 và hạng 11. 5 tỉnh đứng cuối trong bảng xếp hạng POBI 2018 gồm Hải Phòng, Hòa Bình, Bắc Giang, Bình Phước, Tuyên Quang. Hà Nội và Hồ Chí Minh – hai thành phố sử dụng ngân sách công nhiều nhất, không như kỳ vọng, chỉ đạt điểm dưới trung bình (dưới 50 điểm). 

Xét về điểm số trung bình giữa các vùng, Duyên hải Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long là hai vùng có điểm xếp hạng POBI cao nhất, tiếp đến là vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng. Bắc Trung Bộ có số điểm trung bình thấp nhất trong 7 vùng. Xét trong phạm vi từng vùng, Vĩnh Long đứng đầu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước, Vĩnh Phúc đứng đầu khu vực Đồng bằng sông Hồng, Đà Nẵng đứng đầu khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, Bà Rịa Vũng Tàu đứng đầu khu vực Đông Nam Bộ, Quảng Trị đứng đầu khu vực Bắc Trung Bộ, Kon Tum đứng đầu khu vực Tây Nguyên và Cao Bằng đứng đầu vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.POBI 2018 đã có sự điều chỉnh về cấu trúc: Bên cạnh trụ cột Công khai ngân sách đã bổ sung trụ cột Sự tham gia; ngoài 3 tiêu chí Đầy đủ, Sẵn có Kịp thời khi đánh giá 9 loại tài liệu ngân sách đã bổ sung tiêu chí Thuận tiện.

 Đánh giá về POBI, các chuyên gia cho rằng dù có những điểm cần điều chỉnh, POBI  là một công cụ giúp các tỉnh, thành phố có thể tham chiếu và đo đạc mức độ công khai, minh bạch trong quản lý ngân sách cấp tỉnh. Tham gia đầy đủ POBI hàng năm và nỗ lực thay đổi là cách Việt Nam thực hiện ngày càng tốt hơn công tác cải cách hành chính và tài khóa, góp phần thực hiện cam kết với mục tiêu phát triển bền vững với (SGD 16) về minh bạch, giải trình và có sự tham gia của người dân. Với POBI, chính quyền địa phương có thể theo dõi, đánh giá mức độ công khai minh bạch về ngân sách nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu lực quản trị tại địa phương.

Tại Hội thảo, Hội đồng phản biện đưa ra những đóng góp thiết thực cho Nhóm nghiên cứu, đặc biệt trong thực hiện POBI những năm tiếp theo. Trong đó, ông Nguyễn Minh Tân – Vụ tài chính Ngân sách nhấn mạnh sự điều chỉnh trong cấu trúc khảo sát theo từng năm là cần thiết do chính sách, cơ chế mỗi năm đều có sự thay đổi. Ông Tân cũng cho rằng yếu tố “cơ chế ngân sách đặc thù cho một số tỉnh thành” cần được xem xét trong khảo sát năm tới để có bức tranh chung cân đối, khách quan. TS. Lê Đăng Doanh cho rằng “Chỉ số minh bạch Ngân sách” của Indonesia là một ví dụ tốt để Việt Nam tham khảo. Ông Doanh yêu cầu nên có những phân tích cụ thể hơn kết quả POBI (thay vì chỉ chấm điểm như hiện nay) để tìm ra mối liên quan giữa POBI với các vấn đề về quản lý ngân sách như chống lãng phí, hạn chế chi tiêu ngân sách công tùy tiện như hiện nay… Một số ý kiến đóng góp khác cho rằng nên để Hội đồng Nhân dân tự thực hiện POBI như một cách tiếp cận chủ động. Theo đó, chính quyền địa phương sẽ tự tìm hiểu và tự chấm điểm quá trình thực hiện công khai ngân sách của địa phương.