en
“Hội thảo công bố chỉ số công khai minh bạch ngân sách tỉnh (POBI) 2017 và kế hoạch tổ chức khảo sát POBI 2018 tại miền Nam”
10:08:52 28/08/2018

Sáng 23.08.2018 tại TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm Phát triển và Hội nhập (CDI) và Viện nghiên cứu kinh tế chính sách (VEPR) đã tổ chức “Hội thảo công bố chỉ số công khai minh bạch ngân sách tỉnh (POBI) 2017 và kế hoạch tổ chức khảo sát POBI 2018”. Hoạt động được tổ chức trong khuôn khổ dự án “Thúc đẩy công khai minh bạch và sự tham gia của người dân trong quản lý ngân sách nhà nước” do Oxfam tài trợ.

Tham dự Hội thảo có các đại biểu đến từ UBND, Sở Tài chính thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh Bình Dương, Long An, Bến Tre, Tây Ninh, Bà Rịa Vũng Tàu, Đăk Nông; đại diện một số viện nghiên cứu, trường Đại học, tổ chức xã hội và các cơ quan báo chí truyền thông.

Tại Hội thảo, các kết quả khảo sát POBI 2017 đã được PGS.TS Vũ Sỹ Cường đại diện nhóm nghiên cứu chia sẻ. Theo đó. mức độ công khai ngân sách tỉnh của các vùng năm 2017 rất khác nhau. Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ là vùng có điểm POBI trung bình cao nhất cả nước đạt 40,7 điểm, tiếp đến là Tây Nguyên (37,3 điểm) và Đông Nam Bộ (33,3 điểm). Cụ thể theo vùng, Kon Tum đứng đầu vùng Tây Nguyên với 70,2 điểm, tp. Hồ Chí Minh đứng đầu vùng Đông Nam Bộ với 56,8 điểm và An Giang đứng đầu vùng Đồng bằng sông Cửu Long với 49.9 điểm.

Cũng theo báo cáo khảo sát POBI 2017, tình hình triển khai, áp dụng Thông tư 343 về hướng dẫn thực hiện công khai NSNN đối với các cấp ngân sách tại các địa phương còn chậm trễ. 81% số tỉnh (tương đương 51/63 tỉnh thành) chỉ đạt dưới 50% tổng điểm POBI 2017, trong đó có 4 tỉnh bị chấm điểm 0 gồm Bạc Liêu, Hậu Giang, Tây Ninh và Ninh Bình. Về tính kịp thời trong việc công khai các tài liệu ngân sách trên các cổng thông tin điện tử, nhiều cổng thông tin điện tử không hiển thị nội dung thời gian đăng như An Giang, Đắk Nông, Long An nên không thể xác định được các tài liệu này được công bố kịp thời hay không.

Chi tiết Báo cáo POBI 2017: http://ngansachvietnam.net/index.php/chi-so-cong-khai-ngan-sach-63-tinh-thanh-pobi/166-ket-qua-pobi-2017)

Nhiều đại biểu tham dự ghi nhận nỗ lực của nhóm nghiên cứu, đánh giá cao mục đích đánh giá POBI, hướng tới công khai minh bạch, quản trị tốt. Bà Lương Thu Hương- Giảng viên Khoa Luật, ĐH Mở thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: “POBI 2017 đã tạo ra một hiệu ứng xã hội lớn” khi các tỉnh được so sánh điểm với tỉnh khác trong khu vực và cả nước; các kết quả khảo sát POBI có thể được tham khảo trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu. Cũng nói về “hiệu ứng” của POBI 2017, đại biểu đến từ Sở Tài chỉnh tỉnh Đăk Nông cho biết khi nhận được kết quả POBI 2017, tỉnh mới biết có đánh giá này, sau đó tỉnh đã tập trung tổng hợp, rà soát và triển khai việc công khai thông tin trên website hơn.Trước đó việc này “không được quan tâm lắm”. Đại biểu này cũng đưa ra dự đoán “chắc chắn kết quả POBI 2018-2019 của các tỉnh sẽ thay đổi, các tỉnh sẽ cải thiện việc công khai, xếp hạng các tỉnh vì thế cũng sẽ thay đổi rất nhiều”.

Trong phiên thảo luận, Nhiều câu hỏi và bình luận liên quan tới phương pháp thực hiện khảo sát POBI đã được đại biểu đưa ra. Có bình luận cho rằng các tiêu chí đánh giá không nên thay đổi qua các năm; chuẩn mực phải thống nhất, không nên “chạy theo các quy định chính sách mà nên đi từ những kết quả nghiên cứu để đưa ra những khuyến nghị thay đổi quy định chính sách”. Phản biện lại bình luận này, PGS.TS Vũ Sỹ Cường đưa ra quan điểm: Không có một chuẩn mực chung nào về công khai minh bạch trên thế giới, quy chuẩn sẽ khác sau giữa các quốc gia, tùy thuộc vào tình hình kinh tế chính trị của quốc gia đó. Thực tế cho thấy, nhiều chuẩn mức quốc tế không thể đưa vào áp dụng ở Việt Nam, nếu cứ áp chuẩn quốc tế vào Việt Nam sẽ triệt tiêu động lực của các địa phương. Hàng năm, POBI sẽ có điều chỉnh để nâng dần yêu cầu về mức độ công khai minh bạch ngân sách.

Chia sẻ về việc công khai muộn, đại biểu đến từ Sở Tài chính tỉnh An Giang cho biết Sở Tài chính có gửi tờ trình lên UBND tỉnh về việc công khai tài liệu, nhưng UBND công khai chậm hơn so với quy định. Về việc thiếu danh mục công trình đầu tư công, đại biểu cho rằng đây là khó khăn chung của các tỉnh, do Sở Kế hoạch Đầu tư không cung cấp nên Sở Tài chính không thực hiện công khai được. Ngoài ra, số vốn đầu tư được cung cấp chỉ là số tổng, không có số liệu chi tiết.

Nói về khó khăn khi công khai tài liệu ngân sách và “thiện chí” công khai của các đơn vị quản lý ngân sách, bà Trần Thị Mai Phước, khoa Luật ĐH Mở TP.HCM nêu ý kiến: Cả nhóm nghiên cứu và Sở Tài chính các tỉnh đều rất đáng được chia sẻ về khó khăn khi thực hiện. Nhóm nghiên cứu rất vất vả khi tìm kiếm thông tin, vì đường dẫn “lắt léo khó tìm”, Sở Tài chính thiếu thông tin do Sở Kế hoạch Đầu tư không cung cấp thông tin, hay do UBND tỉnh công khai muộn. Từ đó, bà cho rằng cần có sự phối hợp ăn ý hơn giữa các cơ quan của tỉnh để việc công khai được đầy đủ, kịp thời. Ngoài ra, các tỉnh cũng cần công khai trên một thư mục để người dân dễ tìm vì “nhóm nghiên cứu còn khó tìm thông tin thì làm sao người dân thường có thể tìm được”. Hơn nữa, việc “giấu kỹ quá không ai tìm được” còn khiến cho website của các đơn vị này có ít lượt truy cập, không thể hiện được “thiện chí” công khai.

Tại Hội thảo ông Phạm Văn Long, thành viên nhóm nghiên cứu đã trình bày về kế hoạch triển khai khảo sát POBI 2018. Theo đó, POBI 2018 chỉ bổ sung thêm 2 tiêu chí đánh giá gồm sự tham gia, trách nhiệm giải trình. Cụ thể, sẽ có phần đánh giá xem về mục thông tin liên hệ trên website Sở Tài chính/ UBND các tỉnh và thời gian, cách thức phản hồi của cơ quan liên quan khi nhận được yêu cầu cung cấp thông tin… Bên cạnh đó, POBI 2018 sẽ bổ sung thêm Báo cáo tình hình thực hiện ngân sách Quý 1 và 6 tháng.

Phản hồi kế hoạch thực hiện POBI 2018, một số đại biểu đã đưa ra các đề xuất: (i) bên cạnh việc khảo sát, nhóm nghiên cứu cần tập trung đánh giá số người theo dõi các tài liệu liên quan đến ngân sách để đánh giá mức độ tiếp cận ngân sách tại địa phương; (ii) sử dụng thêm một số quy định từ Luật Tiếp cận thông tin khi đánh giá về  sự tham gia/ tiếp cận thông tin của người dân.

Kết thúc Hội thảo, ông Nguyễn Quang Thương, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển và Hội nhập đã tổng kết các nội dung thảo luận, ghi nhận các ý kiến đề xuất và góp ý của các đại biểu tham dự. Ông Thương cũng bày tỏ hy vọng các tỉnh sẽ thực hiện tốt hơn việc công khai minh bạch ngân sách trong thời gian tới, và mong rằng POBI sẽ trở thành công cụ để các tỉnh, thành phố đo đạc mức độ công khai, minh bạch trong quản lý NSNN, thúc đẩy thực thi Luật ngân sách nhà nước, đồng thời tạo niềm tin cho công chúng về quản lý NSNN ở cấp tỉnh.